Powyżej znajdują się odnośniki do podstron zawierających nagrania audio przygotowane w ramach eksperymentalnego modułu językowego projektu „Riesengebirgs-Lieder”. Każda podstrona poświęcona jest osobnemu utworowi i umożliwia odsłuch kolejnych wersów pieśni w gwarze karkonoskiej wraz z odpowiadającymi im nagraniami audio.
Moduł językowy stanowi próbę przybliżenia wymowy historycznej gwary karkonoskiej z wykorzystaniem współczesnych narzędzi AI do syntezy i przetwarzania mowy. Projekt miał charakter eksperymentalny i łączył pracę językową, techniczną oraz wieloetapową kontrolę jakości materiałów dźwiękowych.
Podstawą procesu były nagrania przygotowane przez germanistkę współpracującą przy projekcie, odpowiedzialną za opracowanie wymowy tekstów gwarowych na podstawie materiałów historycznych i źródeł językowych. Zarejestrowany materiał został następnie ręcznie podzielony na krótkie segmenty audio, zsynchronizowany z tekstem i wykorzystany do trenowania modelu syntezy mowy.
Do generowania nagrań wykorzystano architekturę VITS (Variational Inference Text-to-Speech), stosowaną w nowoczesnych systemach syntezy mowy. Model trenowano lokalnie na niewielkim, specjalistycznym zbiorze danych obejmującym około 220 segmentów audio. Ze względu na ograniczoną liczbę materiałów fonetycznych oraz specyfikę gwary karkonoskiej proces wymagał wielokrotnego testowania kolejnych wersji modelu, ręcznej analizy jakości nagrań oraz porównywania efektów uzyskiwanych na różnych etapach uczenia.
Praca nad modułem obejmowała między innymi: – przygotowanie i standaryzację materiału audio, – ręczną segmentację nagrań, – synchronizację tekstu i dźwięku, – wielogodzinne treningi kolejnych wersji modelu, – analizę artefaktów akustycznych, – odsłuch i ocenę czytelności generowanej mowy, – wybór najbardziej stabilnych checkpointów treningowych, – testowanie różnych metod generowania i przetwarzania głosu.
W końcowym etapie część materiałów została wygenerowana i poddana dalszej obróbce z wykorzystaniem narzędzi AI do syntezy oraz postprodukcji audio, w tym technologii ElevenLabs. Proces nie miał charakteru automatycznego ani „jednoklikowego” — wymagał wielodniowych testów, ręcznej kontroli jakości oraz ciągłego porównywania rezultatów uzyskiwanych na kolejnych etapach pracy.
Nagrania mają charakter edukacyjny, popularyzatorski i badawczo-eksperymentalny. Ich celem nie jest stworzenie jednej „ostatecznej” rekonstrukcji historycznej wymowy, lecz przybliżenie możliwego brzmienia gwary karkonoskiej oraz pokazanie możliwości wykorzystania współczesnych technologii w pracy nad niematerialnym dziedzictwem kulturowym regionu Karkonoszy.
1. Wenn ih gleich a Hirt ner bin, ho ih du en freien Sinn; Führ ih du e söches Leben, wos mit latter Lust ümgeben, Weil ih ner mein Hirtenstab zu mein treu’n Begleiter hab.
2. Z' morgenst wenn die Sunn aufgeht u der Thau in Grusen steht, Trei i mit verliebten Schal meine Viecher as’n Stal. Af ein grüne Hutweid hin, ob ih glei e Hirte bin.
3. Af der Wiesen un am Klee ih so lang da ümmer geh, Bis ih thu e Brünel finnen, daß mei Viecah kann da dras trinken; Alda setz ih mi in Ruh, nimm mei Schwegel, pfeif derzu.
4. Wird mer affer d’Zeit ze lang, sing ih mer en Waldgesang U verkriech mi in der Heckn, lehn mich an mein Hirtenstecken U dergreif die Flödn mit Freud und vertrei mer so die Zeit.
5. Mei Hund is e muntres Thier u ih brauch’n imma mehr; Mittag, wenn ih ruh und schlaf, wacht er mir af meine Schaf, U er treibt mir manches bei bis zer späten Abenzeit.
6. Wirds dann Nacht, so trei ich ein, was kann eim vergnügter sein! Da kann ih na meinen Willn meine Lust na Frieden g’stilln. Es is wahr und wirds a bleibn: Lusti is dös Hirtentreibn!
1. Bloe Barche, grüne Täla, metta dren a Heisla klen, herrlich is dos Steckla Erde on ich bin ju dart doheem.
Ols ich einst ei´s Land gezocha, ho'n die Barch mir noch gesahn, mit dar Kendhet, mit dar Jugend, wosste nee, wie mir geschahn:
2. Is mir gutt on schlecht gegonga, ho' gesonga on gelocht; doch ei' moncha bonga Stunda hot mei Herz gonz stell gepocht.
On mich zuchs noch Johr on Stunde wiedo hem ei´s Elternhaus, hielt´s nee mehr vür lauto Sehnsucht bei dan fremda Leita aus:
O mei' liewes Riesageberche, wu die Elbe su hemlich rennt, wu dar Rüwazohl mit sen' Zwercha heit noch Saga on Märlan spennt: Riesageberche, Riesageberche, meine lewe Hemert du!
Ei Altendurf werd a Turm gebaut | Aus Buttermilch und Sauerkraut. | Dar Turm, dar kriegte Ritze, | Doas merkte Schulza Fritze. | Die Ritze wurden goar zu varg, | Doa fiel der Kirchturm ei a Quarg.
1. Es war amol a Färber, e bitterböser Mann; der traf en Fähnrich, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, bei seinem Weibel an. Nu ja, nu nee, es war a su: Kikeriki-ki-ki!
2. Nu schimpft ok ni das Weibel! Der Färber war ni schen, er war so fett: Gott, oh Gott, Es ist der reine Kinderspott, Als wie a Federbett.
3. Und wie er sieht den Fähnrich, Da war er mal ni fein. Er tunkt ihn glei,Gott, oh Gott, Es ist der reine Kinderspott, in blaue Farbe nei.
4. Der Fähnrich schreit und zetert als wie ene alte Kuh: „Herr Fähnrich,Gott, oh Gott, Es ist der reine Kinderspott, nu prillt ok ni asu.“
5. „Ach, lieber Färbermeister, ach wascht mich weiß und licht! Ein Fähnrich, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, is kein Vergißmeinnicht!“
6. „Na komm, Du langer Lumich, ich mach' Dich wieder naß.“ Der Färber steckt ihn, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, In’s gelbe Farbenfaß.
7. Der Fähnrich, der merkt nüschte, tut nur a bissel frier’n. Geht hem und denkt: Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, Nu laß ich mich frisier’n.
8. Sein lieber Kammerdiener holt den Friseur herbei. Der kommt und schreit, „Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, A griner Papagei!“
9. Der Fähnrich rennt zum Färber „Schnell eine weiße Brüh, Entfärbe mich, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, du Satansrabenvieh“
10. „Nee nee, mei lieber Fähnerich, weiß wärschte nimmermehr. Und nur mit Schwarz, Gott, oh Gott, Es ist der reine Kinderspott, Euch noch zu helfen wär.“
11. „Kohlraben-tinten-schwärze! Ich wer’ mein Bestes tun. Dann rat ich Euch, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, Fahr glei nach Kamerun.“
12. „Das kommt so von der Liebe, treibt man sie gar so bunt.Laß ab von ihr, Gott, oh Gott, es ist der reine Kinderspott, die ist Euch nie gesund.“
We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. If you continue to use this site we will assume that you are happy with it.